Openingsrede door Ton van Reen
Foto: Lé Giesen
Openingsrede van Ton van Reen uitgesproken in Grafisch Atelier 'de Franse Republiek'
HET LEVEN IS SLECHTS DRAAGBAAR ALS BRANCARD VAN DE DOOD
Deze woorden staan als titel onder een van de werken van Jos Deenen, op deze expositie. De uitspraak kan tevens gelden als een statement voor het werk van de kunstenaar Jos Deenen. Hij bedient zich van de dood om het leven te schilderen. Toen ik van de week hier langs kwam om even te kijken naar het werk dat Jos Deenen nu laat zien, kwam er een oud gedicht in mijn hoofd op; ik denk dat het van Bloem is, maar u mag mij corrigeren: 'Denkend aan de dood kan ik niet slapen en als ik niet kan slapen denk ik altijd aan de dood' Deze regels zouden een samenvatting kunnen zijn van alle titels, in het handschrift van Jos Deenen onder de collages die hier tentoongesteld worden. Zijn woorden, meestal woedend opgeschreven, hebben geen naamgeving meer nodig. De titels verraden dat het werk alleen van Jos Deenen kan zijn. Zijn woede is zijn signatuur. Kwaadheid is zijn handtekening. Woede en sarcasme zijn de twee eigenschappen van de persoon Jos Deenen die duidelijk naar voren komen in zijn werk. Woede over het onrecht in de wereld. Sarcasme over de pogingen van hen die aan het kwaad een eind willen maken. Jaren geleden was hij nog woedender, naargelang hij ouder wordt, wordt hij sarcastischer. Misschien dat daarom zijn werk van de laatste jaren een paar tonen lichter is geworden. Er zit nu minder rood in zijn werk: het warme rood in de collages van Jos is altijd het warme rood van bloed. Er zit nu meer wit in zijn werk: wit is de kleur van de onschuld van engelen en kinderen die pootje baden in poelen van bloed. Dat is sarcasme. Jos laat de hypocrisie zien die de wereld teistert. Al jarenlang laat hij in zijn werk zien dat Amerika zich verdedigt tegen wapens die het zelf heeft geleverd en tegen de chemische en bacteriële oorlogsvoering die het zelf heeft ontwikkeld. De wapens waarmee de westerse vrijheid bestreden wordt, zijn niet ontwikkeld om niet te gebruiken. Ze zijn ontwikkeld omdat de economie dat wil en omdat de wapenindustrie het hart van de Amerikaanse economie is. Nu er weer oorlog is en Amerika zich op de borst klopt als verdediger van onze wereld tegen door Amerika ontwikkelde duivels, zet Amerika in Afghanistan zijn nieuwste nog geheime wapens in en hebben de Amerikaanse industrieën weer de mogelijkheid hun nieuwste wapens te testen. Zoals dat ook in de golfoorlog gebeurde, waarvan we nu nog steeds niet weten waarom die is gevoerd, tenzij we ervan uitgaan dat die oorlog is ontketend om de Amerikaanse oliebelangen in het Midden-Oosten veilig te stellen. Wapens zijn er om verkocht te worden. Jarenlang boycot Amerika de vrije distributie van medicijnen in derdewereldlanden, tot nu opeens blijkt dat de bescherming van de eigen industrie een tekort aan medicijnen tegen anthrax heeft veroorzaakt in eigen land. Nu gaat binnen Amerika de wet op de helling en mogen medicijnen tegen anthrax ook door de niet-monopoliehouders worden gemaakt voor de eigen bevolking, maar de aidsremmende medicijnen waar Amerikanen het monopolie op hebben, mogen nog steeds niet goedkoop aan Afrika geleverd worden, zodat daar miljoenen nutteloos sterven om de winst van de medicijnenmultinationals in Amerika hoog te houden. Dit lijkt een politiek praatje te worden, maar het kan niet anders als ik praat over het werk van Jos. Uitbuiting om het gewin is een van de hoofdthema's van Jos. En uitbuiting van de geest door monolitische geloofsgenootschappen en hun leiders, die de mens angst aanpraten over zijn lot en zijn bestemming. Wie met Jos Deenen praat, kent zijn sarcastische lachje, vooral als hij over zijn favoriete thema's spreekt: zoals macht, geldhonger, onderdrukking. Na elke drie zinnen lacht hij het ongemak over de wereld waarin we leven van zich af. Die wereld die hij dagelijks, in haast elk gesprek met iedereen die hij tegenkomt, onder de loep neemt. Jos heeft dat sarcasme nodig om overeind te blijven in een wereld die hij niet aanvaardt zoals hij is en die hij daarom in zijn eenmansguerilla als kunstenaar bestrijdt. Wordt vervolgt. Zie: lezing (vervolg)